ماستکتومی یکی از روشهای جراحی برای برداشتن و تخلیه یک یا هر دو سینه است که برای درمان یا پیشگیری از سرطان سینه انجام میشود. این جراحی بسته به شرایط بیمار، به صورت کامل یا جزئی انجام میشود و در برخی موارد همراه با بازسازی سینه انجام خواهد شد. ماستکتومی برای بسیاری از زنان و حتی برخی مردان مبتلا به سرطان، یک تصمیم حیاتی محسوب میشود که نه تنها بر سلامت جسمانی، بلکه بر روحیه و اعتماد به نفس فرد نیز تاثیر دارد.
ماستکتومی چیست؟
ماستکتومی درواقع عمل تخلیه پستان و نوعی جراحی برای درمان سرطان سینه است. این جراحی بسته به شدت بیماری، یا کل بافت پستان را برمیدارد و یا اینکه بخشی از بافت درگیر را برمیدارد که به دیگر نواحی پخش نشوند. این روش درمانی برای افرادی که در معرض خطر بالای سرطان سینه هستند یا به سرطان پیشرفته مبتلا شدهاند، گزینهای حیاتی محسوب میشود.
ماستکتومی چه زمانی انجام می شود؟
- سرطان سینه تهاجمی که به بافتهای اطراف گسترش یافته است.
- سرطان غیر تهاجمی (DCIS) که خطر تبدیل به سرطان تهاجمی دارد.
- پیشگیری در افرادی با ریسک بالای سرطان (مانند جهش ژنتیکی BRCA1 و BRCA2).
- عود سرطان سینه پس از درمانهای دیگر مانند شیمی درمانی یا پرتو درمانی.
- درگیری وسیع بافت سینه که امکان حفظ سینه را دشوار میکند.
بیشتر بخوانید : تشخیص و درمان توده خوش خیم پستان
انواع عمل ماستکتومی
ماستکتومی بسته به شرایط بیمار و هدف درمان، به انواع مختلفی تقسیم میشود که در ادامه توضیح داده شده است.
ماستکتومی کامل (Total or Simple Mastectomy)
در این روش، کل بافت سینه از جمله پوست، نوک سینه و آرئول برداشته میشود، اما غدد لنفاوی زیر بغل و عضلات زیر سینه دست نخورده باقی میمانند. این روش برای سرطانهای غیرتهاجمی یا به عنوان یک اقدام پیشگیرانه انجام میشود.
ماستکتومی رادیکال اصلاح شده (Modified Radical Mastectomy)
در این نوع جراحی، علاوه بر برداشتن کل بافت سینه، غدد لنفاوی زیر بغل نیز برداشته میشوند، اما عضلات دیواره قفسه سینه حفظ میشوند. این روش برای مواردی که سرطان به غدد لنفاوی سرایت کرده باشد، استفاده میشود.
ماستکتومی رادیکال (Radical Mastectomy)
این نوع جراحی، تهاجمی ترین روش ماستکتومی است که در آن کل سینه، غدد لنفاوی زیر بغل و حتی برخی از عضلات دیواره قفسه سینه برداشته میشود. امروزه این روش به ندرت انجام میشود و بیشتر برای سرطانهای بسیار پیشرفته استفاده میشود.
ماستکتومی با حفظ پوست (Skin-Sparing Mastectomy)
در این روش، بافت سینه و نوک سینه برداشته میشود، اما پوست اطراف آن حفظ میشود. این نوع ماستکتومی در افرادی که قصد بازسازی سینه دارند، انجام میشود.
ماستکتومی با حفظ نوک سینه (Nipple-Sparing Mastectomy)
در این روش، تنها بافت داخلی سینه برداشته میشود، اما پوست، نوک سینه و آرئول دستنخورده باقی میمانند. این روش برای افرادی که سرطان در مراحل اولیه دارند یا برای جراحی پیشگیرانه استفاده میشود.
مراحل جراحی تخلیه پستان
در ماستکتومی کامل، جراحی با بیهوشی عمومی آغاز میشود. سپس بهترین جراح سرطان سینه در تهران یک برش در ناحیه سینه ایجاد کرده و کل بافت سینه، از جمله نوک سینه و هاله اطراف آن را خارج میکند. در این روش، عضلات زیر سینه و غدد لنفاوی دست نخورده باقی میمانند. پس از برداشتن بافت، جراح محل برش را بخیه زده و در برخی موارد، یک درن برای خروج مایعات اضافی در محل جراحی قرار میدهد. در نهایت، پانسمان مناسب روی ناحیه جراحی گذاشته شده و بیمار برای بهبودی و مراقبتهای پس از عمل به اتاق ریکاوری منتقل میشود.
ماستکتومی برای چه کسانی مناسب است؟
- افراد مبتلا به سرطان سینه تهاجمی
- بیماران دارای سرطان غیر تهاجمی گسترده (DCIS)
- افرادی با عود سرطان سینه پس از درمانهای دیگر
- افراد دارای جهش ژنتیکی BRCA1 یا BRCA2 با ریسک بالای سرطان
- بیمارانی که درگیری گسترده بافت سینه دارند و حفظ سینه ممکن نیست
- افرادی که به پرتودرمانی پاسخ مناسبی ندادهاند
- بیمارانی که به دلیل شرایط خاص قصد پیشگیری از سرطان سینه را دارند.
عوارض عمل تخلیه پستان
- درد و تورم در محل جراحی
- عفونت زخم جراحی
- تجمع مایعات (سروما) زیر پوست
- کاهش یا از دست دادن حس در ناحیه سینه و بازو
- ایجاد اسکار (جای زخم) برجسته
- تورم لنفاوی (لنف ادم) در صورت برداشتن غدد لنفاوی
- عدم تقارن بدن و تاثیر بر اعتماد به نفس
- احساس ضعف یا محدودیت حرکتی در شانه و بازو
جایگزین تخلیه پستان
در برخی موارد، به جای ماستکتومی کامل، روشهای جایگزینی مانند لامپکتومی (برداشتن توده سرطانی همراه با حفظ بافت سینه) توصیه میشود، مخصوصا اگر سرطان در مراحل اولیه باشد. این روش با پرتو درمانی همراه است تا از عود بیماری جلوگیری شود. همچنین، در بیماران با ریسک متوسط، ممکن است درمانهای دارویی مانند هورمون درمانی یا شیمی درمانی برای کنترل رشد سرطان مورد استفاده قرار گیرد.
در برخی موارد، ماستکتومی با حفظ پوست یا نوک سینه گزینهای مناسب برای بیمارانی است که قصد بازسازی سینه دارند. انتخاب روش جایگزین به شرایط بیمار، میزان پیشرفت سرطان و نظر پزشک متخصص بستگی دارد.
سوالات متداول عمل تخلیه پستان
بازسازی سینه اختیاری است و بستگی به شرایط بیمار و تصمیم شخصی او دارد. در صورت تمایل، بازسازی در همان زمان جراحی یا بعدا انجام میشود.
پس از عمل تخلیه پستان، امکان شیردهی وجود ندارد، زیرا در این جراحی تمام بافت پستان به همراه غدد شیری برداشته میشود. این عمل به طور کامل عملکرد شیردهی را تحت تاثیر قرار میدهد. به همین دلیل، افرادی که بعد از جراحی تخلیه پستان قصد شیردهی دارند، باید قبل از تصمیم به عمل جراحی، با پزشک خود مشورت کنند و گزینههای دیگر مانند ذخیره سازی شیر مادر در صورت امکان را بررسی کنند.
برای شروع ورزش بعد از عمل تخلیه پستان باید حداقل چند هفته صبر کنید و ابتدا با جراح سینه خود مشورت کنید. تمرینات سبک برای بهبود تحرک بازو و شانه ممکن است مفید باشد، اما باید از فعالیتهای سنگین خودداری کنید.
نتیجه گیری
در نتیجه، ماستکتومی بهعنوان یک روش جراحی موثر در درمان سرطان سینه شناخته میشود که میتواند شامل برداشتن کامل یا بخشی از پستان باشد. این جراحی بهویژه در مواردی که سرطان بهطور گستردهتری در پستان گسترش یافته است، پیشنهاد میشود. با وجود تأثیرات جسمی و روانی این عمل، پیشرفتهای پزشکی در زمینه بازسازی پستان و حمایتهای روانی از بیماران، کمک زیادی به بهبود کیفیت زندگی پس از جراحی کرده است. تصمیم به انجام ماستکتومی باید با مشورت دقیق و تصمیمگیری آگاهانه از سوی بیمار و تیم درمانی اتخاذ شود تا بهترین نتیجه درمانی حاصل شود.